Tandartspraktijk overnemen of zelf starten: de complete gids voor 2026

Vroeg of laat staat bijna elke tandarts voor dezelfde vraag: blijf ik in loondienst of als waarnemer werken, of word ik praktijkhouder? En als het antwoord praktijkhouder is, dan volgt meteen de tweede vraag. Neem ik een bestaande praktijk over, met een patiëntenbestand, een team en een pand, of begin ik zelf, met een lege agenda en volledige vrijheid?

Beide routes kunnen goed uitpakken, en beide kunnen flink tegenvallen. Het verschil zit zelden in de keuze zelf, maar in hoe grondig je je voorbereidt. Deze gids loopt de hele weg af: de afweging tussen overnemen en starten, hoe je een praktijk vindt, wat goodwill is en hoe die wordt berekend, wat je controleert voordat je tekent, hoe de overdracht juridisch werkt, hoe je het financiert, welke registraties je regelt en wat je in de eerste honderd dagen na de overdracht doet. Het is geen vervanging van een adviseur, maar wel een manier om met de juiste vragen aan tafel te komen.

Overnemen of zelf starten: de afweging

Wie overneemt, koopt een lopende onderneming. Er is omzet vanaf de eerste dag, er zijn patiënten die al jaren komen en er is een team dat weet hoe het werkt. Daar betaal je voor, in de vorm van goodwill, en je erft ook wat je misschien anders had gedaan: een verouderde behandelkamer, een huurcontract met een vervelende looptijd of een werkwijze die niet de jouwe is.

Wie zelf start, betaalt geen goodwill en richt alles in zoals hij het wil. Daar staat een aanloopperiode tegenover waarin de agenda nog niet vol is, terwijl de huur, de lease van de unit en de eerste salarissen wel doorlopen. In een markt waar veel praktijken een patiëntenstop hebben, kan een nieuwe praktijk snel vol zitten, maar dat verschilt sterk per regio.

Er is geen antwoord dat altijd goedkoper is. Zet beide scenario's naast elkaar in een meerjarenbegroting, met dezelfde aannames voor huur, personeel, materiaal en afschrijvingen. Pas dan zie je welke route bij jouw eigen vermogen en je eigen temperament past.

Waar je een praktijk vindt

Praktijken die te koop staan, worden lang niet altijd openbaar aangeboden. Een deel gaat via praktijkbemiddelaars en adviseurs die zich op de mondzorg richten. De KNMT houdt voor leden een overzicht bij van praktijken die worden aangeboden voor overdracht. Daarnaast lopen veel overnames via het eigen netwerk: een waarnemer die de praktijkhouder al jaren kent, een associé die uitgroeit tot opvolger, of een collega uit de studiegroep die aangeeft over een paar jaar te willen stoppen.

Die laatste route is vaak de minst spannende en de meest succesvolle. Wie een paar jaar in een praktijk heeft meegewerkt, kent het bestand, het team en de gebreken van het pand, en de patiënten kennen jou. Overweeg je een overname op termijn, dan is het slim om dat vroeg bespreekbaar te maken en eerst als waarnemer of in loondienst mee te draaien.

Wat je koopt: goodwill en waardering

Bij een overname betaal je zelden alleen voor de inventaris. Het grootste deel van de prijs zit meestal in de goodwill: de vergoeding voor alles wat waarde heeft maar niet tastbaar is. Het patiëntenbestand, de reputatie, de ligging, de verwijsstromen en een team dat de praktijk draaiende houdt. Er bestaat geen wettelijke formule voor goodwill. In de praktijk zie je drie benaderingen naast elkaar.

• Op basis van overwinst. Je normaliseert de winst naar de situatie na de overname en trekt er een marktconform ondernemersloon voor de praktijkhouder van af. Wat overblijft is de overwinst, die met een factor wordt vermenigvuldigd.
• Een bedrag per patiënt. Eenvoudig, maar grof: een ingeschreven patiënt die al drie jaar niet is geweest, is iets anders dan een gezin dat elk halfjaar op controle komt.
• Een veelvoud van de genormaliseerde winst voor rente, belasting en afschrijving. Je ziet dit vooral bij grotere praktijken en bij verkoop aan ketens.

Het belangrijkste woord in alle drie is normaliseren. Een praktijk die winstgevend lijkt omdat de eigenaar zichzelf nauwelijks een salaris uitbetaalt, of omdat het pand al jaren is afgeschreven en er straks huur moet worden betaald, is in werkelijkheid minder waard. Laat de cijfers daarom altijd corrigeren door een accountant of adviseur die de mondzorg kent.

Rekenvoorbeeld

Een fictief voorbeeld om de methode van de overwinst te laten zien. De bedragen zijn verzonnen en geen indicatie van wat praktijken waard zijn.

Kleine verschuivingen in de aannames hebben grote gevolgen. Een ondernemersloon dat twintigduizend euro hoger wordt gezet, haalt in dit voorbeeld dertigduizend euro van de goodwill af. Daarom is het onderhandelen over de uitgangspunten minstens zo belangrijk als het onderhandelen over de prijs.

Je koopt geen omzet uit het verleden, je koopt de omzet die na jouw komst overblijft. Reken met de praktijk zoals hij er na de overdracht uitziet, niet zoals hij er nu voorstaat.

Due diligence: wat je controleert voordat je tekent

De KNMT heeft een stappenplan voor het overnemen van een praktijk, en de punten daarin vormen een goede checklist. Loop ze allemaal langs, ook als de verkoper een collega is die je vertrouwt. Het gaat niet om wantrouwen, maar om weten wat je koopt.

Het patiëntenbestand

Vraag niet alleen hoeveel patiënten er staan ingeschreven, maar hoeveel er in de afgelopen twee jaar daadwerkelijk zijn geweest. Kijk naar de leeftijdsopbouw: een bestand met veel jeugd betekent veel controles en preventie, een bestand met veel ouderen meer prothetiek en parodontologie. Vraag ook hoe de omzet is verdeeld over de behandelaars. Leunt een groot deel op één mondhygiënist die na de overname vertrekt, dan verandert het beeld.

Personeel

Breng in kaart wie er werkt, met welke contracten, uren, salarissen en opgebouwde rechten. Hoeveel verlof staat er nog open, zijn er lopende afspraken over opleidingen of loonsverhogingen, en zijn er langdurig zieken? Werken er tandartsen of mondhygiënisten als zzp'er, kijk dan ook naar die overeenkomsten.

Pand en apparatuur

Lees het huurcontract of laat het pand taxeren als het wordt meeverkocht. Hoe oud zijn de units, de röntgenapparatuur, de compressor en de sterilisatie, en welke onderhoudscontracten lopen er? Controleer ook de registratie van de röntgenapparatuur bij de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming en wie de rol van toezichthouder stralingsbescherming invult. Wat binnen twee jaar vervangen moet worden, hoort in je investeringsbegroting en vaak ook in de onderhandeling over de prijs.

Automatisering en contracten

Welk pakket draait er, onder welke voorwaarden, en hoe zijn de declaraties, de factoring en de clearing geregeld? Een praktijk die op een pakket draait dat wordt uitgefaseerd, betekent binnen afzienbare tijd een overstap. Lees ook de overige contracten: energie, telefonie, de website, schoonmaak, lease en het wachtkamerscherm. Bepaal welke je overneemt en welke je kunt opzeggen. Hoe de markt voor praktijksoftware er nu uitziet, lees je in tandartssoftware vergelijken.

Activa of aandelen: twee manieren van overdragen

Juridisch zijn er grofweg twee routes. Bij een aandelenoverdracht koop je de vennootschap waarin de praktijk zit. De vennootschap blijft de werkgever, de contracten blijven lopen en er verandert op papier weinig. Je neemt dan wel alle verplichtingen uit het verleden over, ook die je niet kent. Bij een activaoverdracht koop je de onderdelen van de praktijk, zoals de inventaris, het patiëntenbestand, de handelsnaam en de huurrechten, en breng je die onder in je eigen onderneming.

Bij een activaoverdracht speelt de overgang van onderneming. Gaat de praktijk als economische eenheid over en behoudt die haar identiteit, dan gaan de arbeidsovereenkomsten volgens artikel 7:662 van het Burgerlijk Wetboek van rechtswege mee, met de rechten en plichten die erbij horen. De overname zelf is geen ontslaggrond. Je kunt dus niet vooraf kiezen welke assistenten je wel en niet overneemt. Wil je na de overname reorganiseren, dan moet daar een eigen, aantoonbare reden voor zijn.

Welke route fiscaal en juridisch het gunstigst is, hangt af van de rechtsvorm van de verkoper en van jouw eigen situatie. Dit is bij uitstek een punt voor een fiscalist en een jurist met ervaring in de mondzorg.

Financiering

De financiering van een overname bestaat meestal uit een combinatie van posten: de goodwill, eventueel het pand, een verbouwing, inrichting en apparatuur, en werkkapitaal. Dat laatste wordt vaak onderschat. In de eerste maanden betaal je salarissen, huur en materiaal terwijl de omzet via de declaraties pas later binnenkomt. Een buffer van een paar maanden vaste lasten voorkomt dat je in je eerste kwartaal al krap zit.

De meeste banken hebben teams voor medici en zorgverleners, en bij een overname is het gebruikelijk dat ook de verkoper een deel van de koopsom tijdelijk laat staan als lening. Dat laatste heeft een bijkomend voordeel: een verkoper die zelf nog geld in de praktijk heeft zitten, heeft er belang bij dat de overdracht goed verloopt. Zorg voor een ondernemingsplan met een realistische begroting voor drie tot vijf jaar, waarin je laat zien waar de omzet vandaan komt en wat er gebeurt als die tegenvalt.

Zelf starten: waar je op let

Kies je toch voor een eigen praktijk, dan verschuift het werk van onderzoeken naar bouwen. De belangrijkste beslissing is de locatie. Kijk niet alleen naar de huurprijs, maar naar de vraag in de buurt: hoeveel praktijken zitten er in de omgeving, hoeveel daarvan nemen nog nieuwe patiënten aan, en groeit de wijk? Volgens een telling van Tandarts.nl van augustus 2026 nam ruim een op de zes praktijken op dat platform geen nieuwe patiënten aan, of alleen onder voorwaarden. In zo'n regio vul je een agenda sneller dan in een wijk waar drie praktijken om dezelfde gezinnen concurreren.

Daarna komt de inrichting. Een behandelkamer vraagt een unit, röntgen, afzuiging, een compressor en een sterilisatieruimte die voldoet aan de richtlijn infectiepreventie. Laat een dentaal depot meedenken over de indeling en plan ruimte voor een tweede behandelkamer, ook als je die pas later in gebruik neemt. Verbouwen in een draaiende praktijk is duurder dan het meteen goed doen.

Reken tot slot met een aanloop. De eerste maanden is de agenda niet vol, terwijl de vaste lasten wel doorlopen. Veel starters werken daarom in het begin nog een of twee dagen per week elders als waarnemer. En denk vroeg na over personeel: assistenten zijn schaars, en een praktijk die opengaat zonder bemande balie mist precies de telefoontjes van de nieuwe patiënten waar het in de aanloop om draait.

Registraties en verplichtingen

Naast de koopovereenkomst is er een reeks registraties die je niet mag vergeten. Een deel kost doorlooptijd, dus begin er op tijd mee.

Daarnaast regel je de zakelijke verzekeringen, zoals de beroepsaansprakelijkheid, en controleer je of er contracten met zorgverzekeraars lopen die je moet overnemen of opnieuw moet afsluiten. Check de formele eisen altijd bij de actuele bron, zoals de KNMT, het CIBG en de IGJ, want regels en termijnen veranderen.

De eerste honderd dagen na de overdracht

De dag van de overdracht is het begin, niet het einde. In de eerste maanden beslist het team of het jou vertrouwt, en beslissen patiënten of ze blijven. Een paar dingen maken daarbij het verschil.

Vertel het je patiënten zelf. Een brief of mail van de vertrekkende en de nieuwe tandarts samen, een bericht op de website en een korte uitleg aan de balie voorkomen geruchten. Reken erop dat de telefoon in die periode vaker gaat dan normaal: mensen willen weten wie hun nieuwe tandarts is, of hun afspraak blijft staan en of er iets verandert aan de kosten. Zorg dat er iemand is die die vragen kan beantwoorden, ook in de drukke uren.

Verander niet alles tegelijk. Een nieuw pakket, een nieuwe indeling van de agenda en een nieuw no-showbeleid in dezelfde maand is te veel voor elk team. Begin met wat het meest knelt en plan de rest gespreid.

Kijk naar de bezetting van de balie. In veel praktijken combineert de assistente het assisteren met de telefoon. Na een overname, als je meer behandeluren wilt draaien, komt dat snel onder druk te staan. Wat een extra baliekracht kost en wat de alternatieven zijn, lees je in wat een baliemedewerker in de tandartspraktijk kost, en hoe je de bezetting rondkrijgt als er geen assistenten te vinden zijn in tekort aan tandartsassistenten.

Controleer de spoedregeling en de privacy. Neem je deel aan dezelfde spoedgevallendienst als je voorganger, en staat het juiste nummer op het antwoordapparaat en de website? Zie tandheelkundige spoed buiten openingstijden. Ga ook na hoe de patiëntendossiers zijn overgedragen en wie er toegang toe heeft; daarover meer in AVG en beroepsgeheim aan de telefoon.

Waar het misgaat

De meeste overnames die tegenvallen, vallen tegen op een handvol voorspelbare punten.

• Rekenen met ingeschreven in plaats van actieve patiënten. Het bestand oogt groter dan het is, en de omzet zakt in het eerste jaar.
• Niet normaliseren. Een laag ondernemersloon of een afgeschreven pand maakt de winst mooier dan hij na de overname is.
• Investeringen vergeten. De unit die over een jaar vervangen moet worden of het pakket dat wordt uitgefaseerd, staat niet in de koopsom maar wel op jouw rekening.
• Het team als vanzelfsprekend zien. Juridisch gaat het personeel vaak mee, maar of het ook blijft, hangt af van hoe je de eerste maanden aanpakt.
• Te weinig werkkapitaal. De declaraties komen later binnen dan de kosten, en een krappe start drukt op elke beslissing.
• Alles in één keer willen veranderen. Patiënten en personeel haken af als alles tegelijk anders wordt.

Veelgestelde vragen over een praktijkovername

Hoe lang duurt een overname?

Van het eerste gesprek tot de overdracht zit vaak een periode van enkele maanden tot een jaar, afhankelijk van de onderhandelingen, de financiering en de due diligence. Reken voor registraties zoals de AGB-code op weken, niet op dagen.

Moet ik eerst in de praktijk meewerken?

Het hoeft niet, maar het helpt enorm. Je leert het bestand, het team en het pand kennen, en patiënten raken aan je gewend. Veel overdrachten bevatten daarom een periode waarin de vertrekkende tandarts nog een tijd blijft meewerken.

Gaat het personeel automatisch mee?

Bij een aandelenoverdracht blijft de werkgever dezelfde vennootschap. Bij een activaoverdracht gaan de arbeidsovereenkomsten mee als er sprake is van overgang van onderneming. Laat dat juridisch beoordelen voordat je plannen maakt.

Wat gebeurt er met de patiëntendossiers?

De dossiers horen bij de zorg aan de patiënt en vallen onder het beroepsgeheim. Bij een overname worden ze overgedragen aan de opvolger die de zorg voortzet. Informeer patiënten daarover en respecteer het als iemand zijn dossier naar een andere praktijk wil laten overbrengen.

Kan ik overstappen op een ander pakket na de overname?

Ja, maar plan het niet in de eerste weken. Een migratie raakt de agenda, de declaraties en het hele team. Kies eerst bewust, en zet de overstap in een rustige periode.

Hoe weet ik of de gevraagde goodwill redelijk is?

Vraag hoe het bedrag is berekend en met welke aannames, en laat een eigen adviseur dezelfde berekening maken met de cijfers zoals ze na de overname zullen zijn. Verschillen zitten bijna altijd in het ondernemersloon, de huur, de investeringen die op korte termijn nodig zijn en het aantal patiënten dat echt actief is. Over die uitgangspunten onderhandel je, niet alleen over het eindbedrag.

Wat als de praktijk een patiëntenstop heeft?

Dan is de vraag of je die na de overname wilt opheffen, en of je daar de behandeluren voor hebt. Een patiëntenstop beïnvloedt ook de telefoon: lees hoe je een patiëntenstop helder communiceert.

Tot slot

Een tandartspraktijk overnemen is geen aankoop maar een traject, waarin waardering, due diligence, financiering, personeel en registraties op één datum samenkomen. Je hoeft dat niet alleen te doen en je hoort het ook niet alleen te doen. Zet vroeg een overnameadviseur, een accountant en een jurist met ervaring in de mondzorg om je heen, en gebruik deze gids om met de juiste vragen dat gesprek in te gaan.

En als de overdracht rond is en de telefoon in de eerste maanden roodgloeiend staat: een AI-telefoniste kan de balie ontlasten op de momenten dat er niemand kan opnemen. Lees hoe dat werkt en wat het kost.